Το ΟΑΚΑ καίγεται κι ο Αταμάν το βιολί του

Η υπομονή δεν είναι αρετή μα το άλλοθι για όσους φοβούνται να αντικρίσουν την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα στον μπασκετικό Παναθηναϊκό της φετινής σεζόν δεν είναι απλώς «προβληματική» ή «μεταβατική». Είναι μια ελεύθερη πτώση χωρίς αλεξίπτωτο, μια στρατηγική αποσύνθεση που ξεκινά από το πινακάκι του προπονητή και καταλήγει στην παγωμένη ματιά των παικτών που μοιάζουν να θέλουν να βρίσκονται οπουδήποτε αλλού εκτός από το παρκέ του ΟΑΚΑ.

Μετά το διπλό στραπάτσο από τον Ολυμπιακό και τον εξευτελισμό από τον Ηρακλή, ναι, ας μη γελιόμαστε, το μέγεθος της ήττας και η εικόνα διάλυσης εκεί παραπέμπουν, το αφήγημα του «θα στρώσουμε» κατέρρευσε. Ο Παναθηναϊκός δεν είναι πια η ομάδα που τρομάζει την Ευρώπη, αλλά η ομάδα που προσφέρει σε κάθε αντίπαλο το δικαίωμα στο όνειρο.

Και το χειρότερο; Κανείς δεν φαίνεται πραγματικά να εκπλήσσεται.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στη Euroleague ο Παναθηναϊκός κινείται στο όριο της οκτάδας, με επιθετική αστάθεια, χαμηλά ποσοστά δημιουργίας και μια άμυνα που κατά διαστήματα μοιάζει περισσότερο με ευχή παρά με σύστημα. Οι ήττες από Ολυμπιακό και Ηρακλή απλώς επιβεβαίωσαν αυτό που φαίνεται εδώ και καιρό: το πρόβλημα δεν είναι στιγμιαίο. Είναι δομικό.

Και σε κάθε κρίση, κάποια στιγμή, πρέπει να κοιτάξεις το κέντρο του δωματίου.

Το «Φαινόμενο Γιουρτσέβεν» που έφυγε και ξαφνικά άνθισε

Υπάρχει μια παλιά μπασκετική αλήθεια πως όταν ένας παίκτης φεύγει από μια ομάδα και ξαφνικά παίζει καλύτερα, το πρόβλημα δεν ήταν μόνο ο παίκτης.

Η περίπτωση του Ομέρ Γιουρτσέβεν είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σεζόν. Στο ΟΑΚΑ ο Τούρκος ψηλός έμοιαζε συχνά εγκλωβισμένος. Ένας παίκτης που έδειχνε να παίζει με χειρόφρενο. Διστακτικός. Αμήχανος. Σαν να μην ήξερε ακριβώς ποιος είναι ο ρόλος του. Και δεν ήταν ο μόνος.

Και ξαφνικά, εκτός αυτού του περιβάλλοντος, εμφανίζεται ένας διαφορετικός παίκτης. Πιο ελεύθερος. Πιο αποφασιστικός. Πιο παραγωγικός. Σίγουρα η διαφορά G-League κι Euroleague είναι μεγάλη, όμως και πάλι, η αλλαγή ήταν τεράστια

Προφανώς, αυτό δεν είναι απλώς αγωνιστικό ζήτημα. Είναι θέμα περιβάλλοντος.

Οι ομάδες που λειτουργούν σωστά κάνουν τους παίκτες να φαίνονται καλύτεροι από όσο είναι. Οι δυσλειτουργικές κάνουν το αντίθετο. Το ερώτημα πλέον είναι αναπόφευκτο, τι ακριβώς συμβαίνει μέσα σε αυτά τα πράσινα αποδυτήρια;

Η ρητορική του Αταμάν

Ο Εργκίν Αταμάν είναι ένας προπονητής που ποτέ δεν φοβήθηκε το θέατρο. Δηλώσεις, αιχμές, ψυχολογικά παιχνίδια, είναι μέρος του πακέτου. Με αυτά έφτασε στην κορυφή της Euroleague. Αλλά υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο ψυχολογικό παιχνίδι και στην απώλεια ελέγχου. Και, ειλικρινά, πρόκειται για ψυχολογικό παιχνίδι ή μήπως μιλάμε για ένα σημάδι απώλειας ελέγχου;

Τους τελευταίους μήνες οι δηλώσεις του μοιάζουν όλο και πιο αμυντικές. Όλο και πιο νευρικές. Αναφορές στη διαιτησία, υπαινιγμοί για σεβασμό, επιμονή ότι «η ομάδα θα βρει τον δρόμο της».

Το πρόβλημα όμως είναι ότι το παρκέ λέει μια διαφορετική ιστορία. Ο Παναθηναϊκός συνεχίζει να παρουσιάζει τα ίδια αγωνιστικά προβλήματα:

επιθέσεις που καταλήγουν σε ατομικές προσπάθειες

• κακή κυκλοφορία της μπάλας

• αμυντικά κενά στις αλλαγές

• έλλειψη σταθερού ρυθμού

• έλλειψη πλάνου

Σε αρκετά παιχνίδια της Euroleague η ομάδα πέφτει κάτω από τους 80 πόντους, ενώ η δημιουργία συχνά περιορίζεται σε ατομικές εμπνεύσεις αντί για οργανωμένο μπάσκετ. Και το κρίσιμο ερώτημα είναι πως όταν μια ομάδα επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη για μήνες, αυτό είναι θέμα παικτών ή θέμα προπονητή; Ο Αταμάν πήρε την Euroleague την πρώτη του χρονιά, αλλά στο μπάσκετ, όπως και στη ζωή, μια επιτυχία, όσο μεγάλη κι αν είναι δεν κερδίζει μόνη της παιχνίδια.

Οι ίδιες παθογένειες από τον Σεπτέμβριο

Αν γυρίσει κανείς πίσω στις πρώτες εβδομάδες της σεζόν, θα διαπιστώσει κάτι σχεδόν ειρωνικό, τα προβλήματα που συζητάμε σήμερα ήταν ήδη εκεί. Από την αρχή της χρονιάς ο Παναθηναϊκός παρουσίαζε:

ασταθή άμυνα

• δυσκολία στην περιφερειακή δημιουργία

• έλλειψη καθαρής ιεραρχίας στο rotation

Τότε όμως υπήρχε η εύκολη εξήγηση πως η ομάδα «χτίζεται». Οι παίκτες «γνωρίζονται». Το σύστημα «χρειάζεται χρόνο». Ο χρόνος όμως πέρασε και η εικόνα παραμένει σχεδόν ίδια.

Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της φετινής σεζόν. Δεν υπάρχει πραγματική αγωνιστική εξέλιξη. Ο Παναθηναϊκός δεν μοιάζει με ομάδα που μαθαίνει από τα λάθη της, μα με ομάδα που τα επαναλαμβάνει. Στο σύγχρονο μπάσκετ, όπου η τακτική προσαρμογή είναι σχεδόν εβδομαδιαία υπόθεση, αυτή η στασιμότητα είναι σχεδόν καταδικαστική.

Όχι μόνο δεν βελτιώθηκε λοιπόν ο Παναθηναϊκός, αλλά χειροτέρεψε. Η αμυντική λειτουργία είναι ανέκδοτο, οι αποστάσεις στην επίθεση θυμίζουν τοπικό πρωτάθλημα και η πνευματική κατάρρευση σε κάθε δύσκολη στιγμή του παιχνιδιού είναι πλέον ο κανόνας. Ο Παναθηναϊκός δεν εξελίσσεται, ανακυκλώνει τα ίδια λάθη. Η έλλειψη εναλλακτικού πλάνου (Plan B) είναι παροιμιώδης. Αν δεν βγει το iso του Ναν, το χάος παραμονεύει. Το χάος δεν αργεί ποτέ να εμφανιστεί κι ο Αταμάν να αποβληθεί.

Η εικόνα με τον Ολυμπιακό ως καθρέφτης

Κάθε ντέρμπι με τον Ολυμπιακό λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός. Δεν είναι απλώς παιχνίδι. Είναι σύγκριση και σε αυτή τη σύγκριση, ο Παναθηναϊκός συχνά φαίνεται ένα βήμα πίσω.

Το τριφύλλι πολλές φορές μοιάζει να παίζει χωρίς σαφή κατεύθυνση λες κι αναζητά σε κάθε ματς μια νέα λύση αντί να πατά πάνω σε ένα σταθερό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι ότι στα κρίσιμα λεπτά των αγώνων, η ομάδα συχνά καταλήγει σε αυτοσχεδιασμό. Και στο υψηλό επίπεδο της Euroleague, ο αυτοσχεδιασμός σπάνια κερδίζει.

Μα η ήττα από τον Ηρακλή ήταν το πραγματικό σοκ. Ούτε κάν άλλο ένα καμπανάκι. Ο Ηρακλής μπήκε στο παιχνίδι με ενέργεια, πίεση και ξεκάθαρο πλάνο. Ο Παναθηναϊκός μπήκε με κάτι που έμοιαζε περισσότερο με αμηχανία. Στα κρίσιμα λεπτά, η διαφορά δεν ήταν μόνο αγωνιστική. Ήταν ψυχολογική.

Ο Ηρακλής έπαιζε σαν ομάδα που πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει. Ο Παναθηναϊκός έπαιζε σαν ομάδα που φοβάται να χάσει. Κι όταν μια μεγάλη ομάδα φτάνει σε αυτό το σημείο, το πρόβλημα είναι βαθύτερο από τα συστήματα.

Το τρένο των Play-offs

Στη Euroleague η μάχη για την οκτάδα είναι κάθε χρόνο σκληρή και φέτος μοιάζει ακόμη πιο απρόβλεπτη. Ο Παναθηναϊκός μπήκε στη σεζόν με στόχο την τετράδα. Σήμερα, ο στόχος μοιάζει περισσότερο με την απλή παρουσία στα play-offs. Κι ακόμη και αυτό δεν είναι δεδομένο.

Η βαθμολογία έχει μικρές αποστάσεις, οι ήττες συσσωρεύονται και κάθε παιχνίδι αρχίζει να μοιάζει με τελικό. Και οι δικαιολογίες τελειώνουν. Κάθε ομάδα περνά δύσκολες στιγμές αλλά κάποια στιγμή αυτό αλλάζει. Δεν μπορείς να μιλάς για «κακή βραδιά» όταν το ίδιο σενάριο επαναλαμβάνεται για μήνες. Δεν μπορείς να μιλάς για «ατυχία» όταν τα λάθη είναι πάντα τα ίδια. Στο τέλος της ημέρας, το μπάσκετ είναι απλό και η εικόνα στο παρκέ είναι η αλήθεια. Και η αλήθεια δεν είναι κολακευτική για τον Παναθηναϊκό που δείχνει:

• αγωνιστικά ασταθής

• ψυχολογικά εύθραυστος

• τακτικά μπερδεμένος

Και το χειρότερο; Δεν φαίνεται ακόμη η στιγμή της πραγματικής αλλαγής ενώ η διαβολοβδομάδα έφτασε.

Το κρίσιμο ερώτημα

Ο Παναθηναϊκός είναι ένας σύλλογος που ιστορικά δεν συμβιβάζεται με τη μετριότητα, η πίεση της φανέλας είναι μέρος της ταυτότητάς του. Αλλά η πίεση από μόνη της δεν λύνει προβλήματα.

Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι κάτι πιο δύσκολο και είναι η καθαρή αυτοκριτική.

• Από τον προπονητή.

• Από τους παίκτες.

• Από τη διοίκηση.

Γιατί αν αυτή η σεζόν έχει δείξει κάτι μέχρι τώρα, είναι ότι τα προβλήματα δεν είναι στιγμιαία. Κοντεύουν να γίνουν χρόνια και τέτοια προβλήματα δεν λύνονται με δηλώσεις μα μόνο με αλλαγές.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Παναθηναϊκός μπορεί να βγει από αυτή την κρίση και να προλάβει τα play-offs.

Το ερώτημα είναι αν έχει το θάρρος να παραδεχτεί ότι βρίσκεται μέσα σε αυτή και να σηκώσει το βάρος μια ενδεχόμενης αποτυχίας που μοιάζει να έρχεται με γρήγορα βήματα αν δεν αρχίσουν να γίνονται σωστά τα βασικά...